1. Ξεκινήσατε την αγωνιστική σας καριέρα σχετικά αργά στη ζωή σας. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να περάσετε από τη θέση του φίλου του μηχανοκίνητου αθλητισμού σε αυτή του οδηγού ράλι;
Στην πραγματικότητα, θαύμαζα τόσο πολύ τους οδηγούς ράλι, που ήθελα κι εγώ να το ζήσω. Πάντα μου άρεσαν οι νέες προκλήσεις, ακόμη περισσότερο όταν είχαν και αθλητικό χαρακτήρα. Η ιδέα, βέβαια, δεν ήταν ιδιαίτερα ώριμη. Δεν γνώριζα τίποτα για τις σημειώσεις και τις οδηγίες του συνοδηγού προς τον οδηγό του αγωνιστικού. Αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο ήταν να οδηγήσω στα χιονισμένα δάση της Σουηδίας. Για να είμαι ξεκάθαρος, δεν είχα ιδέα πού πήγαινα…
2. Η γνωριμία σας με τον Sébastien Loeb στη Σουηδία είναι ένα πολύ γνωστό κομμάτι της ιστορίας σας. Κοιτάζοντας σήμερα πίσω, πόσο σημαντική ήταν εκείνη η συνάντηση στην αλλαγή της πορείας της ζωής σας;
Πράγματι. Δεκατέσσερα χρόνια στο ράλι και 140 αγώνες σημαίνουν πολλά ταξίδια σε όλο τον κόσμο, γνωρίζοντας εκπληκτικά τοπία και ειδικές διαδρομές. Δεν νομίζω ότι θα είχα την ευκαιρία να πάω στην Αυστραλία, το Μεξικό ή την Κένυα, αν δεν είχα ως στόχο να αγωνίζομαι σε ράλι. Είναι μια πολύ πλούσια εμπειρία.
3. Όταν ξεκινήσατε να αγωνίζεστε, φανταζόσασταν ποτέ ότι κάποια στιγμή θα οδηγούσατε ένα αυτοκίνητο Rally1 στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ράλι;
Χα, χα, χα! Σε καμία περίπτωση. Πριν από το 2012 είχα κάνει μόνο μια συμμετοχή ως συνοδηγός του Hasse Gustafsson με ένα Subaru Group A και τότε πίστευα ότι ήταν ένα τρελό μηχάνημα. Στη συνέχεια ξεκίνησα με ένα Honda Civic 170 ίππων και ήμουν εντυπωσιασμένος. Το καλό με την εξέλιξή μου είναι ότι πέρασα σταδιακά από διαφορετικά αυτοκίνητα: πρώτα ένα Fiesta R2 —το σημερινό Rally4— και στη συνέχεια ένα αυτοκίνητο R5. Στην πραγματικότητα, ένα WRC δεν είναι πιο δύσκολο στην οδήγηση. Απλώς είναι πιο δύσκολο να το οδηγήσεις γρήγορα.
4. Έχετε οδηγήσει αρκετές γενιές και κατηγορίες αυτοκινήτων ράλι. Πόσο διαφορετική είναι η οδήγηση ενός σύγχρονου Rally1 σε σχέση με ένα Rally2 ή ένα WRC προηγούμενης γενιάς;
Υπάρχουν πολλές διαφορές, ανάλογα με το αυτοκίνητο. Με τους προηγούμενους κανονισμούς, τα WRC ήταν πραγματικά πολύ εξελιγμένα, με κεντρικό διαφορικό. Επειδή είχα πολύ περιορισμένη εμπειρία, δυσκολεύτηκα αρκετά με το Fiesta WRC.
Μετά ήρθε η νέα γενιά με το υβριδικό σύστημα και έπρεπε να διαχειριζόμαστε το boost, όταν αυτό λειτουργούσε! Η αξιοπιστία του συστήματος δεν ήταν ιδιαίτερα καλή. Σε δυνατές προσγειώσεις μετά από άλματα, το boost συχνά έμπαινε αυτόματα σε λειτουργία ασφαλείας. Όταν όμως λειτουργούσε, σου έδινε περίπου 500 ίππους.
Τώρα έχουμε μόνο 400 ίππους, αλλά το Puma μας είναι πραγματικά πολύ γρήγορο, με αεροδυναμική που έχει εξελιχθεί εξαιρετικά. Σε σύγκριση με ένα Rally2, έχουμε καλύτερο πλαίσιο, πολύ καλύτερη αεροδυναμική και περίπου 100 ίππους περισσότερους. Χωρίς αμφιβολία, είναι η καλύτερη εμπειρία που μπορείς να έχεις στο ράλι.
5. Η έβδομη θέση στο Safari Rally Kenya του 2022 παραμένει το καλύτερο αποτέλεσμά σας στο WRC. Ποιες είναι οι πιο έντονες αναμνήσεις σας από εκείνον τον αγώνα;
Ήταν μια τρελή περιπέτεια. Ήταν η πρώτη μου φορά εκεί και ανακαλύπταμε τα πάντα: τα επικίνδυνα κομμάτια των απλών διαδρομών, τις μεγάλες ειδικές μέσα στη βαθιά άμμο. Ο Seb Loeb μας έδινε ώθηση στις αναγνωρίσεις.
Και μετά ήρθε η βροχή, πολύ δυνατή βροχή, μέσα στις ειδικές, όταν απλώς προσπαθούσες να προχωρήσεις και έψαχνες τη βλάστηση και τις ρίζες για να βρεις πρόσφυση, αντί να μένεις πάνω στον δρόμο.
Είχαμε επίσης την ατυχία με το σπασμένο ψαλίδι στην απλή διαδρομή, λίγο πριν την Power Stage, και την επισκευή μαζί με τον Fred, τον οποίο πλέον αποκαλούμε «MacGyver».
Και λίγο πριν την Power Stage, ο Loeb είπε σε όλους τους οδηγούς ότι ήμουν ένας από τους ελάχιστους που είχαν πετύχει τον στόχο τους. Και τι επίτευγμα ήταν αυτό για έναν ερασιτέχνη, να τερματίζει έβδομος στη γενική, ακριβώς μπροστά από… τον Loeb.
6. Έχοντας αγωνιστεί σε ράλι σε ολόκληρο τον κόσμο, ποια ειδική διαδρομή ή ποιος αγώνας σας έχει εντυπωσιάσει περισσότερο —και γιατί;
Θα αναφέρω τρεις ειδικές.
1. Nambucca, Αυστραλία 2014.
Ήταν μια μεγάλη ειδική που είχε λίγο απ’ όλα. Υπήρχαν όμως περίπου τρία χιλιόμετρα με εξαιρετικά δύσκολο δρόμο: πετρώδη, με άλματα, δέντρα παντού και με απίστευτη ανηφόρα.
2. Sospel, Monte Carlo 2014.
Ήμασταν οι μόνοι που επιλέξαμε μικτά ελαστικά, καρφιά και βρόχινα, και ήταν η σωστή επιλογή για αυτή την ειδική. Ήμασταν πολύ περήφανοι μετά από έναν τόσο δύσκολο αγώνα, ο οποίος, παρεμπιπτόντως, ήταν και ο πρώτος της ομάδας μας, J-Motorsport SXM.
3. Κολλίνες, Ακρόπολις 2026.
Επειδή η ειδική είναι "στριφτερή" και αποτελεί πραγματικά σχολείο για μάθημα drift και οδήγηση σε ράλι, με όλες αυτές τις τυφλές και αργές στροφές. Κάναμε μία από τις καλύτερες μας εμφανίσεις, παρότι ανοίγαμε τον δρόμο. Μετά από τόσα χρόνια, εξακολουθεί να είναι εκπληκτικό το ότι μπορώ ακόμη να βλέπω βελτίωση στην οδήγησή μου.
7. Από την εμπειρία σας, ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για έναν οδηγό του WRC: η απόλυτη ταχύτητα, η συγκέντρωση, η φυσική αντοχή, η διαχείριση του αυτοκινήτου ή η πίεση;
Κατά τη γνώμη μου, έχοντας παρακολουθήσει τους οδηγούς του WRC για περίπου δέκα χρόνια, υπάρχουν κάποια βασικά στοιχεία που είναι απολύτως απαραίτητα: φυσικό ταλέντο και ικανότητα συγκέντρωσης.
Πάνω σε αυτά μπορείς στη συνέχεια να χτίσεις, με αντοχή και πολλά χιλιόμετρα δοκιμών. Σημαντικό είναι και οι σωστές σημειώσεις.
Έπειτα χρειάζεσαι εμπειρία, και αυτή δεν αποκτάται περνώντας 20 φορές από τις ίδιες ειδικές. Αν κάνεις κάτι τέτοιο, θα εμποδίσεις τον εαυτό σου να ακούει πραγματικά τις σημειώσεις και θα σου λείπει η ακρίβεια όταν θα έχεις μόνο δύο περάσματα, όπως συμβαίνει στο WRC.
Όσο για την πίεση, πιστεύω ότι κι αυτή έρχεται με την εμπειρία. Χρειάζεσαι τουλάχιστον δύο ή τρία χρόνια στο κορυφαίο επίπεδο για να γίνεις ανταγωνιστικός.
8. Έχετε αγωνιστεί δίπλα σε μερικούς από τους σπουδαιότερους οδηγούς στον κόσμο. Ποια πιστεύετε ότι είναι η βασική διαφορά ανάμεσα σε έναν πολύ καλό οδηγό ράλι και έναν πραγματικά κορυφαίο οδηγό παγκόσμιου επιπέδου;
Οι κορυφαίοι οδηγοί έχουν διαφορετικό χαρακτήρα. Είναι υπερβολικά ανταγωνιστικοί, ακριβείς και πραγματικά πολύ αποφασισμένοι. Το ράλι είναι η ζωή τους.
Έχουν επίσης την ικανότητα να συγκεντρώνονται απόλυτα και ενδιαφέρονται μόνο για τη νίκη. Κάποιοι από αυτούς είναι επίσης πιο έξυπνοι από άλλους.
9. Είστε ελληνικής καταγωγής, αλλά έχετε ζήσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής σας στο Βέλγιο. Τι σημαίνει για εσάς το να αγωνίζεστε στην Ελλάδα και να εκπροσωπείτε τη χώρα σας στο διεθνές ράλι;
Πρέπει να ξέρεις ότι ο πατέρας μου ήταν τα πάντα για μένα και είχαμε μια πολύ στενή σχέση. Όταν ήμουν μικρός, περνούσα κάθε χρόνο τις διακοπές μου στην Καβάλα, με την οικογένειά μου. Έχω ακόμη τον ξάδερφό μου στη Θεσσαλονίκη και πρέπει να παραδεχτώ ότι είμαι πολύ περήφανος που εκπροσωπώ τη χώρα μου σε αυτό το άθλημα.
Υποθέτω ότι αυτό είναι κάτι φυσιολογικό.
10. Φέτος συμμετέχετε επίσης στο Ελληνικό Πρωτάθλημα Ράλι. Τι σας έκανε να αποφασίσετε να εμπλακείτε πιο ενεργά στο εθνικό πρωτάθλημα;
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για να συμμετέχω στο Ελληνικό Πρωτάθλημα. Το πρόγραμμα είναι σφιχτό και δεν απαιτεί τόσο πολύ χρόνο, ενώ τα ράλι και οι ειδικές διαδρομές είναι του στυλ που μου αρέσει περισσότερο: χώμα, βουνό, αρκετά γρήγορες διαδρομές και κυρίως στεγνές.
Έχω επίσης πάρα πολλούς φίλους και θαυμαστές στην Ελλάδα, οπότε πιστεύω ότι είναι μια κατάσταση από την οποία κερδίζουν όλοι.
Είναι μόλις η δεύτερη φορά που διεκδικώ ένα ολόκληρο πρωτάθλημα. Η προηγούμενη ήταν το 2017, όταν αγωνίστηκα για το WRC Trophy και έγινα Παγκόσμιος Πρωταθλητής στην κατηγορία.
11. Έχοντας αγωνιστεί στο υψηλότερο επίπεδο του WRC, πώς βλέπετε το σημερινό επίπεδο του Ελληνικού Πρωταθλήματος Ράλι και των Ελλήνων οδηγών; Υπάρχουν οδηγοί που πιστεύετε ότι έχουν τη δυνατότητα να κάνουν το βήμα προς τις διεθνείς διοργανώσεις;
Το επίπεδο του Πρωταθλήματος ανεβαίνει συνεχώς. Φέτος έχουμε έξι ή επτά καλά οδηγημένα Rally2 αυτοκίνητα. Ο Γιάννης Παπαδημητρίου είναι ο ταχύτερος οδηγός και αποτελεί το σημείο αναφοράς για όλους.
Πιστεύω ότι αν αγωνιζόταν στην κατηγορία WRC2, θα μπορούσε να βρίσκεται μέσα στην πρώτη δεκάδα. Σήμερα, άλλωστε, η WRC2 είναι μια εξαιρετικά ανταγωνιστική κατηγορία, με νέους και γρήγορους οδηγούς από όλο τον κόσμο.
Έπειτα έχουμε έμπειρους και δυνατούς οδηγούς, όπως ο Καρανικόλας και ο Κύρκος. Έχουμε όμως φέτος και έναν νεαρό οδηγό, τον Αχιλλέα Χριστοδούλου, που διαθέτει φυσικό ταλέντο και, φυσικά, ταχύτητα.
Αυτό είναι θετικό. Θα προτιμούσα όμως να βλέπω πέντε νεαρούς οδηγούς να αγωνίζονται μαζί, ώστε ένας από αυτούς να καταφέρει να φτάσει στο επίπεδο του WRC.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα στην Ελλάδα είναι ότι οι περισσότεροι πιστεύουν πως χρειάζονται 25 περάσματα για να είναι γρήγοροι σε μια ειδική. Όσο το κάνουν αυτό, κανείς τους δεν θα γίνει οδηγός κορυφαίου επιπέδου. Μπορεί να κερδίσουν το εθνικό πρωτάθλημα και μπορεί να με κερδίσουν, αλλά όταν βγουν εκτός Ελλάδας δεν θα βρίσκονται πουθενά.
12. Πόσο διαφορετικό είναι για εσάς να αγωνίζεστε στα ελληνικά ράλι απέναντι σε οδηγούς που γνωρίζουν αυτές τις ειδικές διαδρομές εξαιρετικά καλά, σε σχέση με τους αγώνες του WRC;
Για μένα, η προσέγγιση παραμένει η ίδια. Παρότι στην Ελλάδα έχουμε έξι περάσματα, προσπαθώ να περιορίζομαι στον ελάχιστο δυνατό αριθμό περασμάτων και να είμαι όσο το δυνατόν πιο ακριβής στις σημειώσεις. Αυτό είναι το κλειδί για να αποδώσεις καλά σε έναν αγώνα.
Είναι επίσης σημαντικό να αναφέρω ότι αγωνίζομαι στις ελληνικές ειδικές από το 2014 και έχω αποκτήσει κάποια γνώση των διαδρομών, με εξαίρεση το Ράλλυ «Μολών Λαβέ».
13. Πόσο σημαντικό θα ήταν για εσάς να κερδίσετε το Ελληνικό Πρωτάθλημα Ράλι; Θα είχε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό ένας ελληνικός εθνικός τίτλος, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας σας έχει χτιστεί γύρω από τις διεθνείς διοργανώσεις;
Ναι, είναι ο βασικός μου στόχος για τη φετινή σεζόν. Ξέρω όμως ότι θα είναι πολύ δύσκολο με τον Γιάννη εκεί.
Όταν ξεκίνησα το WRC Trophy, υπήρχαν οι Prokop, Al Rajhi, Gorban, Raoux και Bertelli. Όλοι ήταν ταχύτεροι από εμένα εκείνη την εποχή. Κι όμως, εγώ κέρδισα.
Οπότε, αν δεν συμμετέχεις, δεν έχεις καμία πιθανότητα να κερδίσεις…
14. Και, φυσικά, υπάρχει το Ράλι Ακρόπολις. Τι κάνει τους ελληνικούς δρόμους τόσο ξεχωριστούς και απαιτητικούς σε σύγκριση με τα υπόλοιπα ράλι στα οποία έχετε αγωνιστεί σε όλο τον κόσμο;
Εξαρτάται από την εποχή που διεξάγεται το ράλι. Όταν γίνεται τον Σεπτέμβριο, οι δρόμοι είναι πιο μαλακοί και ομαλοί. Το ράλι είναι αρκετά γρήγορο και έχει περισσότερο ορεινό χαρακτήρα.
Όταν γίνεται τον Ιούνιο, όπως στις παλαιότερες εκδόσεις αλλά και τα τελευταία δύο χρόνια, είναι σκληρό και εξαιρετικά πετρώδες, αυξάνοντας τον κίνδυνο για κλαταρίσματα και κάνοντας τη δουλειά των μηχανικών πολύ δύσκολη.
Αλλά, φυσικά, για μένα είναι η ατμόσφαιρα που κάνει τη διαφορά, κάτι που συναντάς επίσης στο Μεξικό— και η παρουσία των Ελλήνων φιλάθλων.
Φέτος, στο βάθρο μετά το τέλος του αγώνα, οι θεατές ήταν τόσο ενθουσιώδεις μαζί μου. Είναι κάτι που δεν θα ξεχάσω ποτέ στη ζωή μου. Πραγματικά ξεχωριστό. Μια υπέροχη στιγμή.
15. Έχετε πλέον ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο με το Rally Raid και το Dakar. Τι ήταν αυτό που σας προσέλκυσε σε αυτή την εντελώς διαφορετική μορφή αγώνων;
Ήθελα να ανακαλύψω κάτι καινούργιο και η ιδέα ήταν να κάνω τουλάχιστον μία φορά το Dakar, που αποτελεί έναν πραγματικό θρύλο. Πάντα αναζητώ νέες προκλήσεις και το Dakar είναι μια πολύ μεγάλη πρόκληση.
Το Rally Raid είναι πράγματι πολύ διαφορετικό από το ράλι, καθώς ο συνοδηγός γίνεται περισσότερο πλοηγός και έχει τεράστια επίδραση στη συνολική απόδοση. Είναι ενδιαφέρον.
16. Έχοντας βιώσει τόσο το WRC όσο και το Rally Raid, ποιο θεωρείτε πιο απαιτητικό για έναν οδηγό: μια ειδική διαδρομή του WRC στο όριο ή μια ολόκληρη, μεγάλη ημέρα στο Dakar;
Πρέπει να παραδεχτώ ότι μια ειδική του WRC στο όριο, σε επίπεδο κορυφαίας πεντάδας, είναι αποτέλεσμα τεράστιου ταλέντου και πολλής δουλειάς.
Μια μεγάλη ημέρα στο Dakar σχετίζεται περισσότερο με την περιπέτεια και την αντοχή. Αλλά και η νίκη στο Dakar απαιτεί κορυφαίο ταλέντο.
Ας πούμε ότι είναι ένας συνδυασμός πολλών διαφορετικών ικανοτήτων.
17. Τελικά, μετά από όλα όσα έχετε πετύχει στο ράλι, τι είναι αυτό που εξακολουθεί να σας κάνει να φοράτε το κράνος, να μπαίνετε σε ένα αγωνιστικό αυτοκίνητο και να θέλετε να πηγαίνετε όσο πιο γρήγορα μπορείτε;
Η απόλαυση. Ο ανταγωνισμός. Η διασκέδαση.
Το να βρίσκομαι μαζί με τον συνοδηγό μου, τον Fred, και να πιέζουμε όσο μπορούμε για να κάνουμε το καλύτερο δυνατό.
Ευχαριστούμε πολύ για την συνέντευξη.